على آقا نورى
273
خاستگاه تشيع وپيدايش فرقه هاى شيعه در عصر امامان ( فارسى )
درونى شيعه بود كه در ضايع كردن چهره تشيع و انزواى مكتب اهل بيت تاثير بسزايى داشت . سخنان و رفتارهاى غاليان نهتنها نزد برخى از افراد كمظرفيت موجب خدشهدار شدن چهره ائمه و شيعيان شده بود ، بلكه برخى را بر آن داشت كه به بهانه جلوگيرى از سوءاستفاده آنها ، از بيان مبانى تشيع معتدل نيز خوددارى كنند . به عنوان نمونه نقل شده كه وقتى نزد ابو حنيفه سخن از « غديرخم » پيش آمد ابو حنيفه گفت « به اصحابم گفتهام كه جريان غديرخم را نقل نكنند » و در پاسخ هيثم بن حبيب صيرفى كه از وى مىپرسد چرا چنين دستورى دادهاى ؟ مگر حديث غديرخم برايت روايت نشده است ؟ جواب مىدهد كه اين حديث برايم روايت شده و پيش من ثابت است ، اما از آنجايى كه عدهاى از مردم غالى شدهاند دستور دادهام كه اين حديث را نقل نكنند . « 1 » تاثير زيانمند اين پديده تنها مربوط به زمان پيدايش آن نبود ، بلكه اكنون نيز جامعه شيعى با برخى از آثار و مشكلات فرهنگى به جامانده از آنان ، روبرو مىباشد . « 2 » البته حل و رهايى از اين مشكل به ويژه با توجه به شكلگيرى اختلاف مبانى فكرى در شناخت و معرفى حدود و ثغور غلو ، ناممكن مىنمايد . در مباحث قبلى گفته شد كه انگيزههاى مختلفى در بزرگنمايى و ربط و نسبت افراطى اين گروه به تشيع دخيل بوده و هست . با اينحال ظهور و رواج بيشتر اين پديده در ميان اصحاب و يا منسوبان به ائمه و پيدايش آن در بستر شيعى به اندازهاى بوده كه اين واژه
--> ( 1 ) . صدوق ، الامالى ، چاپ جامعه مدرسين ، ص 26 - 27 . از تاثير زيانمند آنها در روايات مربوط به تحريف قرآن كه بيشترين اسباب وهن مكتب شيعه را فراهم كرده نيز نبايد غافل بود . ( نك : اكذوبة تحريف القرآن بين الشيعه و السنة ، ص 66 ) . ( 2 ) . از جمله اين آثار مىتوان به حضور ملموس آنان در روايات شيعى به ويژه رواياتى كه در باب مقام و منزلت ائمه است اشاره كرد كه البته تعيين مصاديق و نقد و ترديد در آن به آسانى و براى همگان ميسر نيست . همچنين رسوخ رواياتى كه در باب تحريف قرآن وارد شده و منشا آن غاليان بودند بر كسى پوشيده نيست ( بنگريد اكذوبه تحريف القرآن بين السنه و الشيعة ، ص 66 ) .